Rookmelders zijn verplicht in elke woning in Nederland. Dat is sinds 2022 het geval voor bestaande objecten, de verplichting voor nieuwbouw bestond al langer. Ook in andere landen van Europa is er vergelijkbare wetgeving en Duitsland is het eerste land dat zo te zien op een risico wijst: de AVG.
In Nederland heeft de wetgeving weinig ophef veroorzaakt. Dat op alle bouwlagen van een zelfstandige woning een rookmelder dient te zijn heeft kortstondig de omzet van bouwmarkten een duwtje gegeven, maar daarna is er weinig meer over geschreven. De laatste keer dat de politiek er iets over zei was in juni 2023 toen een rapportage over de acceptatie verscheen.
Duitsland loopt weer achter, want daar is de wettelijk verplichting pas sinds 2024 van kracht. Wellicht omdat men daar later is begonnen met grootschalig aanbod en verkoop zijn er daar vragen gekomen over een bepaald type melder. De zogenaamde smart-rookmelder heeft de in Beieren en Bremen de privacy waakhonden aan het werk gezet.
Beide instanties hebben los van elkaar gekeken naar de melders die verhuurders (particulieren en woningbouwverenigingen) plaatsen in de woningen van huurders. Als die alleen rook en/of CO2 meten is er niets aan de hand. Maar er is een categorie, de smart-rookmelders, die data vergaart die vragen oproept.
Data en privacy
Aan de hand van die data kan namelijk per kamer / ruimte worden gezien wanneer daar iemand aanwezig is. Klinkt onschuldig, maar de datastroom maakt het opstellen van profielen mogelijk. De verhuurder komt te weten hoeveel mensen hoelang waar zijn in de woning. Dat is niet orde, want wat in een woning gebeurt gaat de verhuurder in principe niets aan. Smart-rookmelders kunnen in Duitsland in strijd zijn met de huur- en woningwetten.
Nog problematischer is dat die data ergens wordt vergaard en die clouds zijn natuurlijk niet in eigen beheer van de huurder of verhuurder. Om die reden is aan de bel getrokken door de privacy waakhonden. Een verhuurder mag een smart uitvoering alleen monteren als er vooraf toestemming van de huurder is (voor een “domme” meter is die toestemming niet nodig, omdat de aanwezigheid wettelijk verplicht is).
Toestemming is niet geneog
Iedere verhuurder die een “smart” model installeert na toestemming is dan nog steeds in de gevarenzone. Hij moet constant kunnen aantonen dat het vergaren van de data noodzakelijk is, dat onbekenden geen toegang hebben en dat na x jaar de boel blijvend is gewist. Dat klinkt als een behoorlijke horde, zeg maar rustig onvermijdelijke valkuil.
Omdat de Duitsers alleen naar de AVG hebben gekeken en niet naar puur lokale wetgeving zal het verhaal ook in Nederland gelden. “smart” klinkt leuk, maar als verhuurder van woningen ga je dan de als snel de mist in. Niet-woningen zijn een ander verhaal, maar ook daar kan de AVG reden zijn in ieder geval niet alle functies van smart-rookmelders te gebruiken.
