De Europese Commissie stelt vooralsnog vast dat Instagram en Facebook door het “verslavende ontwerp” de DSA (Digital Services Act) overtreden. Welke methoden daarvoor zijn gebruikt en wat de vervolgstappen zijn staat in het hieronder (vertaalde) persbericht aangegeven.
Het is duidelijk dat de Europese Commissie in hoog tempo werk maakt van het naleven van de wetten in de Europese Unie. Dat bedrijven van buiten de EU zich aan de regels op deze markt moeten houden is voor ons logisch. Na de pittige boete die Google kreeg opgelegd en de meldingen over acties tegen AWS en Azure wegens het overtreden van de DMA gaat het deze keer om het (waarschijnlijk) overtreden van de DSA.
De twee bedrijven van Meta treden daarmee in de voetsporen van TikTok, Shein en Temu. Dat trio heeft (onder andere) het verwijt gekregen aan te zetten tot doomscrollen.
Die voorgaande acties bewijzen overigens dat de EC niet alleen maar extra alert is voor het optreden van big tech uit Amerika. De DMA en DSA gelden voor alle ondernemingen uit alle landen.
Persbericht:
Commissie concludeert voorlopig dat het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook in strijd is met de Wet op digitale diensten
Vandaag heeft de Europese Commissie voorlopig vastgesteld dat Meta de Wet op digitale diensten heeft geschonden vanwege het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook. Het onderzoek richt zich op functies zoals oneindig scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en de sterk gepersonaliseerde aanbevelingssystemen van de platforms.
Risicobeoordeling
Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat Meta de risico’s van het verslavende ontwerp voor het fysieke en mentale welzijn van gebruikers, waaronder minderjarigen en kwetsbare volwassenen, niet adequaat heeft beoordeeld.
Zo heeft Meta geen rekening gehouden met bepaalde ontwerpkenmerken van Instagram en Facebook, zoals sterk gepersonaliseerde aanbevelingen, autoplay en oneindig scrollen, waardoor gebruikers voortdurend nieuwe inhoud te zien krijgen. Deze functies wakkeren de drang van de gebruiker aan om te blijven scrollen en zetten de hersenen in de ‘automatische pilootmodus’, wat bijdraagt aan ongezonde gewoonten en dwangmatig gebruik.
Bovendien heeft Meta geen rekening gehouden met beschikbare informatie over de tijd die minderjarigen ’s avonds op Instagram of Facebook doorbrengen en hoe de optimalisatie van de verschillende formaten – zoals Reels en Stories – zou kunnen leiden tot overmatig of dwangmatig gebruik van de diensten.
Maatregelen ter beperking van risico’s
Uit bewijsmateriaal blijkt ook dat de huidige risicobeperkende maatregelen van Meta de risico’s die voortvloeien uit het verslavende ontwerp niet effectief hebben aangepakt.
Zo kunnen de tijdbeheertools van Instagram en Facebook, waaronder die welke standaard voor tieners zijn geactiveerd, gemakkelijk worden uitgeschakeld en leiden ze niet tot een betekenisvolle vermindering en beheersing van het gebruik van de dienst.
Bovendien is de Commissie van mening dat de ouderlijke controlefuncties van Meta alleen effectief zijn als ouders en voogden over voldoende technische kennis beschikken en bovendien de moeite en tijd nemen om deze functies goed te begrijpen. Dit ondermijnt de doeltreffendheid van dergelijke maatregelen bij het aanpakken van de inherente risico’s die voortvloeien uit het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook.
De bewustmakingsmaatregelen van Meta, zoals tips en links naar hulpbronnen voor geestelijke gezondheid die beschikbaar zijn via een aparte „veiligheidscentrum”-pagina, lijken het risico van het verslavende ontwerp op Facebook en Instagram onvoldoende te beperken.
In deze fase van het onderzoek is de Commissie van mening dat Meta ontwerpwijzigingen moet doorvoeren op zowel Instagram als Facebook. Bijvoorbeeld door belangrijke verslavende functies zoals ‘autoplay’ en ‘infinite scroll’ standaard uit te schakelen, effectieve ‘schermtijdpauzes’ in te voeren en het aanbevelingssysteem aan te passen zodat het minder op betrokkenheid is gericht.
Deze voorlopige bevindingen lopen niet vooruit op de uiteindelijke uitkomst van het onderzoek.
Volgende stappen
Meta heeft nu de mogelijkheid om zijn recht op verdediging uit te oefenen. Het bedrijf kan de documenten in het onderzoeksdossier van de Commissie inzien en schriftelijk reageren op de voorlopige bevindingen van de Commissie. Tegelijkertijd zal de Europese Raad voor digitale diensten worden geraadpleegd.
Indien de standpunten van de Commissie uiteindelijk worden bevestigd, kan de Commissie een besluit wegens niet-naleving vaststellen, wat kan leiden tot een boete die evenredig is aan de aard, de ernst, de herhaling en de duur van de inbreuk, met een maximum van 6 % van de totale wereldwijde jaaromzet van de aanbieder.
