De staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid Eric van der Burg heeft bekend gemaakt dat bij een nieuwe aanbesteding van het DigiD platform als eis gaat gelden dat de aanbiedende partij Europees is. Na alle ophef over Solvinity en Kyndryl viel een dergelijke route te verwachten.
De route die het kabinet kiest, en daar zal de Kamer in grote meerderheid voorstander van zijn, is dat de volgende aanbesteding de Aanbestedingswet Defensie – en Veiligheid (ADV) uit uitgangspunt neemt.
Met die wet in de hand kunnen andere eisen worden gesteld dan via de gewone aanbestedingswet. Die laatste wet maakt het bijvoorbeeld nagenoeg onmogelijk buitenlandse inschrijvingen te weren. Ook is er het “principe” dat het laagste bod de meeste kans maakt.
Bij de ADV zijn die twee voorwaarden minder belangrijk, want de veiligheid van de staat heeft daar een hogere prioriteit.
Op grond van ADV kan ook beter worden voorkomen worden dat een partij die bij een aanbestedingsprocedure als winnaar uit de bus komt tijdens de periode van de overeenkomst van structuur verandert, een andere grootaandeelhouder krijgt of zich laat overnemen.
Oplossing DigiD per 2028
Het ziet er dus naar uit dat voor DigiD een oplossing in zicht komt die in het belang van het land is. Het contract met Solvinity loopt tot 2028 en dat bedrijf mag niet worden gekocht door Kyndryl. Als in 2027 de nieuwe aanbestedingsprocedure start voor de periode vanaf 2028 zal het bedrijf in principe gewoon mogen meedoen, want het heeft ook dan geen Amerikaanse eigenaar.
Hoe nu verder met Solvinity
Na het bekend worden van het besluit van de staatssecretaris is echter de vraag voorbij gekomen of Solvinity nog wel kans maakt op de markt. Het heeft weliswaar geen Amerikaanse eigenaar, maar wel een Britse en dus een land dat geen deel is van de EU.
Dit is niet alleen een goede vraag maar ook een die breder getrokken kan worden. Er zijn namelijk twee manieren om naar de gevolgen van het uit de kast trekken van de ADV te kijken.
ADV vaker toepassen?
De makkelijkste manier is de scope te beperken tot de case Solvinity – DigiD. Dat is wat hierboven staat. Je kunt er ook op een andere manier naar kijken. Wat als de ADV eenmaal uit de kast is gehaald, voor welke aanbestedingen van diensten waar de staat, burgers en bedrijven van gebruik maken kan dit nog meer gaan gelden?
Verplicht gebruikmaken van EU cloud
Het antwoord op die vraag kan meerdere kanten uitgaan. We weten dat de EU komt met regels die het uitsluiten van niet-EU cloudaanbod voor essentiële diensten een wettelijke basis gaat geven. Daar wordt nu al agressief en actief tegen gelobbyd door big tech en Washington, maar het zit er aan te komen.
Als er een EU wet is die big tech uitsluit dan is toepassen van de ADV misschien een eenmalige gebeurtenis die als overbrugging geldt.
Gevolgen voor exitstrategie
Je kunt ook op een andere manier tegen het activeren van de ADV kijken. Wat betekent dit voor bedrijven die graag de overheid als klant hebben en die op termijn, met die interessante klantgroep als asset, een exit willen doen?
Het antwoord op die vraag zou welk eens korter en botter kunnen zijn dan verwacht. Het belang van een ondernemer is ondergeschikt aan het staatsbelang. En voor wie dat een verschrikkelijk scenario vindt: dat is in de meeste landen al jaren de vuistregel.
Het is juist Nederland dat hier afwijkt van wat in de EU, het VK, de VS, Canada en Australië gebruikelijk is. Dat is ook het bijzondere aan de hele affaire. In andere landen kan een partij als Solvinity nooit een dienst als DigiD faciliteren.
