Prinsjesdag heeft een hoop leesvoer opgeleverd. De begroting van het Ministerie van EZK is voor deze publicatie met meest interessant. Maar het hele stuk telt, inclusief bijlages, meer dan 50.000 woorden. Dat laat zich niet samenvatten. Wat wel kan is de meest relevante delen benoemen.
Aan het begin van het lange stuk staan acties voor een weerbare economie en samenleving opgesomd. Dat gaat over
- Economische veiligheid en weerbaarheid;
- Digitale soevereiniteit, autonomie en weerbaarheid;
- Versterken en beschermen van burgers en consumenten tegen risico’s in onze digitale samenleving;
- Digitale overheid.
Bij de beleidsprioriteiten staan onder andere:
Nederland staat voor grote uitdagingen. Door vergrijzing, geopolitieke spanningen, technologische versnelling en digitalisering, en klimaatverandering moeten we slimmer werken om met minder mensen hetzelfde of meer te doen. Alleen met een productieve én weerbare economie, een sterke digitale overheid en een sterk Europa houden we onze welvaart en vrijheid, voor de huidige én toekomstige generatie.
Een van doelen die daaruit voortvloeit is:
Het verminderen van afhankelijkheden en het vergroten van leveringszekerheid van kritieke grondstoffen en (half)producten door het versneld uitvoeren van de Nationale Grondstoffenstrategie. Het kabinet ondersteunt de ontwikkeling van strategische projecten voor leveringszekerheid, zoals de opzet van raffinage en recycling van kritieke grondstoffen.
De overheid zal acties nemen voor een productieve economie en innovatie bevorderen is er daar een van. Over de digitale infrastructuur schrijft het kabinet:
Nederland heeft een hoogwaardige en weerbare digitale infrastructuur, maar de positie als digitaal knooppunt staat onder druk door technologische vernieuwing en de opkomst van AI, (hybride) dreigingen en achterblijvende investeringen. In 2027 wordt verder ingezet op een meer geïntegreerde aanpak en een sterkere regierol voor de Rijksoverheid. Dit betreft het ontwikkelen van datacentercapaciteit, onderzoek naar de randvoorwaarden voor aanlanding van nieuwe strategische zeekabelroutes en de uitvoering van de gigabiteinfrastructuurverordening. Daarnaast vinden er Europese onderhandelingen plaats over de Digital Networks Act en de Cloud & AI development Act.
Mededingingsbeleid
Niet minder belangrijk is dat er wordt stilgestaan bij het Mededingingsbeleid en -toezicht. In de stuk staat:
Er zijn […] fusies en overnames die weldegelijk tot een significante belemmering van de mededinging op de Nederlandse markt of een deel daarvan kunnen leiden, ondanks dat deze niet verplicht gemeld hoeven te worden bij de ACM.
Het is een korte melding maar een die gevolgen gaat krijgen voor de IT sector. Hier is het aantal overnames en fusies namelijk zeer hoog en daardoor kan – zeker op regionaal vlak – sprake zijn van ongewenste effecten. Er zal wetgeving komen waardoor ACM ook bij kleinere overnames (die onder de omzetdrempel voor verplichte melding blijven) de bevoegdheid krijgt tot controle en beoordeling!
Aandacht voor economische veiligheid en weerbaarheid
Het kabinet wil risicovolle strategische afhankelijkheden verminderen en strategische posities in hoogtechnologische sectoren behouden en verder opbouwen. Om onze economische veiligheid te verhogen hanteert het kabinet de strategie ‘protect, promote, partner’: bescherming via wetgeving (zoals Wet vifo en Cyberbeveiligingswet), versterking door investeringen in sleutelsectoren, en samenwerking met bedrijven en internationale partners.
Digitale soevereiniteit
Vanuit deze rol in het versterken van de digitale soevereiniteit zet het kabinet in op het verminderen van afhankelijkheden van niet-Europese digitale technologie en infrastructuur. Deze afhankelijkheden raken onze economie, samenleving en overheid en maken ons kwetsbaar. Geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor meer onzekerheid voor wat betreft de beschikbaarheid en betrouwbaarheid van digitale voorzieningen.
Om deze strategische afhankelijkheden zo veel mogelijk tegen te gaan, zeggenschap te houden over onze digitale infrastructuur en democratische waarden te borgen is het nodig het versterken van onze digitale weerbaarheid en autonomie centraal te stellen.
Dat doet het Ministerie van EZK bijvoorbeeld door met de uitvoeringswet voor de Cyber Resilience Act (CRA) te regelen dat fabrikanten producten met digitale elementen cybersecure-by-design produceren, en deze de hele verwachte gebruiksduur veilig houden. We stellen onderzoeks- en onderwijsinstellingen en innovatieve bedrijven in staat om een bijdrage te leveren om in Nederland producten cybersecure-by-design te maken.
Verder zet het Ministerie van EZK zich bij de Europese onderhandelingen over de herziening van de Cyber Security Act (CSA) in voor het verbeteren van het het Europese stelsel voor cybersecuritycertificering van ICT-producten, -diensten, processen en entiteiten, en een risico-gebaseerd Europees kader om cybersecurityrisico’s in ICT-toeleveringsketens effectief en proportioneel te kunnen adresseren. Daarnaast ontwikkelen we digitale gemeenschapsgoederen in Europees verband. Nederland is als voorzitter van de Digital Commons EDIC (Europees Consortium voor digitale infrastructuur) goed gepositioneerd om gezamenlijke alternatieven te ontwikkelen.
Rijksbrede cloudbeleid
In 2026 is het rijksbrede cloudbeleid herzien met als doel de strategische afhankelijkheid van clouddiensten waarbij ook een risico van buitenlandse inmenging mogelijk is, te verminderen. Op basis daarvan gaan we met provincies, gemeente en waterschappen in gesprek om te komen tot een overkoepelend overheidsbreed cloudbeleid.
Naast het verminderen van deze risico’s, biedt een dergelijk beleid ook meer kansen voor Nederlandse en Europese oplossingen. Ook verkent het kabinet de mogelijkheden voor het vergroten van de keuzemogelijkheden in het aanbod van AI via het Important Project of Common European Interest (IPCEI) AI. Als onderdeel van de NDS-prioriteit digitale weerbaarheid en autonomie wordt gewerkt aan een overheidsbrede routekaart en een referentiekader voor digitale autonomie, met vervolgactiviteiten voorzien in 2027.
Zoals gezegd: Prinsjesdag levert zeer veel documenten op. Dit artikel is niet bedoeld als een totaal overzicht of samenvatting. Het is een selectie van onderwerpen die voor de meeste lezers van ITchannelPRO zullen herkennen.
