Jet-Stream brengt StreamZilla terug als het soevereine Europese alternatief voor Vimeo. Een gesprek met oprichters Heino Bosma en Stef van der Ziel over 32 jaar pionieren, zeven jaar digitale soevereiniteit en waarom “EU hosted” niet genoeg is.
In een kantoor aan de Hoge der A, op steenworp afstand van de plek waar in 1994 de eerste Nederlandse livestream de wereld in ging, zitten twee mannen die de videohostingmarkt een spiegel willen voorhouden. Stef van der Ziel richtte Jet-Stream op toen streaming nog nauwelijks bestond. Heino Bosma kwam begin dit jaar geleden bij hem binnen met een idee. Het resultaat heet StreamZilla, een naam die oudgedienden in de Nederlandse internetwereld bekend zal voorkomen.
Eerst het gevaar: waarom soevereiniteit?
Stef, jullie roepen al jaren dat digitale soevereiniteit belangrijk is. Waarom eigenlijk?
Stef: “Omdat de risico’s concreet zijn en niet theoretisch. Ik noem er drie. Ten eerste dataverlies: een dienst kan ineens worden gestaakt, een account geblokkeerd, en jouw video-archief met al je opgebouwde metadata van tien jaar is in één keer weg. Voor je klanten valt hun core business dus om, en die van jou ook. Ten tweede datadiefstal, of netter gezegd: toegang tot jouw data door partijen die je daar nooit toestemming voor hebt gegeven. De CLOUD Act geeft Amerikaanse autoriteiten toegang tot data van Amerikaanse bedrijven, ook als die data fysiek in Frankfurt of Amsterdam staat. Daarnaast is er gevaar dat AI systemen worden getraind op jouw gegevens, en je vervolgens wordt beconcurreerd met je eigen data. En ten derde wat ik sudden death noem: een leverancier die van de ene op de andere dag moet stoppen met de dienst, wordt overgenomen of die onder politieke druk de markt verlaat. Wie zijn bedrijfskritische videocommunicatie daarop heeft gebouwd, valt om.”
Dat klinkt als een risico-analyse. Is dat waar dit vandaan komt?
Stef: “Nee, en dat is precies het punt. Voor ons is het geen risico, het is een kernwaarde. In 1994 publiceerden wij onze eerste livestream. In die tijd bepaalden omroepen en kabelaars wie er mocht uitzenden. Wij braken daar met streaming doorheen: ineens kon iedereen met een verhaal een publiek bereiken zonder toestemming van een of andere poortwachter. Dertig jaar later zien we dat die vrijheid opnieuw onder druk staat, alleen zijn de poortwachters nu grote platforms en buitenlandse jurisdicties. Digitale soevereiniteit is voor ons dezelfde beweging als toen, alleen blokkeert men je met andere middelen. Daarom voelt het voor ons ook zo vreemd als partijen het alleen maar als een formeel compliance-ding behandelen.”
Zeven jaar voorsprong
Jet-Stream investeerde al in 2019 in digitale soevereiniteit. Dat was ruim voor het thema politiek werd.
Stef: “In 2019 zagen wij hoe afhankelijk de Europese mediasector aan het worden was van een handvol Amerikaanse clouds en SaaS-diensten. Wij hebben toen bewust gekozen om onze volledige keten in eigen hand te houden: eigen encoders en packagers, eigen platform, Europese hosting bij een partij waar we sinds 2004 zitten, en geen kritische afhankelijkheden van software of diensten buiten Europese jurisdictie. Wij hadden altijd al een anti-cloud policy. We hoeven dus niet nu ineens iets te migreren of te verbouwen. Wij hebben dat hele proces al doorgemaakt, waar anderen nog moeten beginnen. Dat maakt een verschil dat je pas ziet als je doorvraagt. Het begint met gewaarwording, dan met beleid, en dan ook echt doorzetten, tot in alle details.”
Levert dat ook iets op, behalve een principe?
Stef: “Ja en nee. In 2024 wonnen we de Dutch Privacy Award. Dat was voor ons niet alleen erkenning, maar vooral een bewijs van iets dat we al jaren roepen: privacy, soevereiniteit, kosten besparen en de business van je klanten ondersteunen kunnen hand in hand gaan. Neem advertenties. Die hele industrie hangt aan trackers en cookies. Wij pionierden met contextuele advertenties: adverteren op basis van de inhoud van de video in plaats van op basis van het volgen van de kijker. Dat is privacyvriendelijk, het werkt zonder toestemmingsbanners en het levert uitgevers zelfs meer geld op, omdat je elke kijker van een passende advertentie kan voorzien, in plaats van maar tweederde. Soevereiniteit hoeft dus niet ten koste te gaan van je verdienmodel. Het kan er zelfs een nieuw model aan toevoegen. Desondanks pakte de markt het tot vorig jaar maar matig op. Totdat de VS agressiever werd op hun internationale databeleid. Nu zie je dat soevereiniteit wel hot is, maar veel partijen worstelen. Daarom hebben we mede een club opgericht van organisaties die zich bezighouden met digitale soevereiniteit en deze Cloud of the North community is inmiddels meer dan 450 man groot, de grootste van het land, denk ik. In een digitaal soevereine, besloten omgeving delen de leden kennis, ervaringen en technieken uit en dat is erg waardevol.”
Verder dan “EU owned, EU hosted”
Wat verstaan jullie zelf onder digitale soevereiniteit? De term wordt inmiddels door iedereen gebruikt.
Stef: “Voor veel partijen stopt het bij twee vinkjes: Europees eigendom en Europese hosting. Dat is absoluut onvoldoende, want ook Europese hosting staat bij gebruik van Amerikaanse leveranciers nog steeds onder buitenlandse invloedssfeer. Wij gaan veel verder. Je moet het bij een Europese partij hosten, zonder Amerikaanse juridische link. Of nog beter, zelf hosten, zoals wij doen, met eigen infrastructuur. Je moet het terugzien in elke technische keuze. Ik geef een paar voorbeelden. Wij bouwen open pipelines: klanten kunnen hun eigen workflow samenstellen uit een mix van componenten, van ons of van anderen, en zitten dus niet gevangen in een black box. Wij zetten AI in voor ondertiteling en vertaling, maar dan binnen onze eigen cloud, zodat er geen videomateriaal of transcript naar een derde, laat staan Amerikaanse AI-dienst gaat. Wij leggen expliciet vast dat data, metadata en logs eigendom van de klant zijn en blijven, en dat de klant ze ook mee kan nemen. En voor analytics gebruiken we geen trackers in de browser maar meten we server side, waarbij die gegevens niet gedeeld worden met derden. Dat rijtje ga je bij weinig andere partijen tegenkomen, en al helemaal niet allemaal tegelijk.”
StreamZilla: van idee naar platform
Heino, jij kwam met het idee om StreamZilla nieuw leven in te blazen. Hoe ging dat?
Heino: “Ik zag dat er in de markt een gat viel: organisaties in overheid, zorg, onderwijs en de zakelijke markt zoeken een eenvoudige plek om video te uploaden, te beheren en te publiceren, maar de bekende diensten kunnen niet of nauwelijks aantonen dat ze voldoen aan wat Europese organisaties inmiddels moeten eisen. Ik kwam met dat idee bij Stef en de klik was er direct, omdat het precies aansluit op waar Jet-Stream al zeven jaar op bouwt. StreamZilla was in 2003 een videohostingdienst van Jet-Stream die snel marktleider in de Benelux werd en daarna in Europa hard groeide, voordat het in Jet-Stream werd opgenomen. Die naam en dat DNA lagen er nog.”
Hoe hebben jullie het aangepakt?
Heino: “We hebben StreamZilla vanaf de grond af opgebouwd op compliance en op de kernwaarden die Stef net beschreef, niet als formeel laagje erbovenop maar als fundament. Technische compliance, met encoding en packaging van hoge kwaliteit op basis van 32 jaar streamingervaring. Groene compliance, met gecertificeerd duurzame hosting. GDPR-compliance, met dataminimalisatie en klant-eigendom van data als uitgangspunt. EAA- en WCAG-compliance, zodat video toegankelijk is, met automatische ondertiteling en vertalingen. AI, maar veilig binnen de eigen cloud. Cybersecurity, met een organisatie die werkt volgens ISO 27001. En dan nog de soevereiniteitsscore zelf: we mikken op de hoogste SEAL-score in de markt en daar scoren we nu al zeer hoog op. Iedere keuze is met die overtuiging gemaakt, en dat maakt het anders dan iets achteraf certificeren. Bij Jet-Stream grijpen soeverein, duurzaam en privacy ook in elkaar. Bijvoorbeeld, door server side logs te gebruiken voor analytics besparen we data van trackers, en het is ook nog eens veel minder privacygevoelig. De logs blijven van de klant, veilig op onze eigen infrastructuur, die veel zuiniger is dan de hardware die clouds draaien, die op fossiele stroom draaien, en wij op gecertificeerde groene stroom. Dat is het verschil tussen fundamenteel voor deze principes staan en dieper nadenken over je hele stack, of voor de vorm door tendervoorwaarden heen proberen te komen.”
Wat kan een klant er straks concreet mee?
Heino: “Uploaden, beheren en publiceren, zo simpel mogelijk. Tot 4K, schaalbaar naar miljoenen kijkers, automatische ondertitels en vertalingen, een speler en pagina’s in je eigen huisstijl, embedden waar je wilt. Multi-tenancy, wachtwoordbeveiliging op overzichtspagina en per video, doorzoekbare transcripten. En klanten kunnen kiezen: een account op onze eigen Europese infrastructuur, of StreamZilla licentiëren en zelf hosten. Dat laatste is voor sommige overheden en zorginstellingen de enige acceptabele vorm, en die bieden we dus gewoon aan. Voor het onderwijs werken we aan LTI-koppelingen met leeromgevingen, browsergebaseerd opnemen en bulkimport vanuit Kaltura, Vimeo en YouTube, zodat overstappen geen project van maanden wordt.”
Niet een alternatief, maar het alternatief
Jullie noemen StreamZilla “het” alternatief voor Vimeo. Dat is een stevige claim.
Heino: “Bewust. Er zijn tal van videohostingdiensten en de meeste zijn niet, met moeite of matig compliant. Ze zijn Amerikaans, of de Europese draaien alsnog op Amerikaanse clouds, of ze sturen je transcripten naar Amerikaanse AI-diensten, of ze hangen vol met trackers. Voor een videomaker die gewoon zijn showreel wil delen is dat misschien prima. Voor een gemeente, een ziekenhuis, een universiteit of een bedrijf met een inkoopafdeling die vragen stelt, is het dat niet. Voor die groep is er in Europa geen volwaardig alternatief dat alle vinkjes tegelijk haalt en ook nog gebouwd is door mensen die al drie decennia expertise in streaming hebben. Dat is StreamZilla.”
Stef, jij ergert je zichtbaar aan een deel van de markt. Waaraan precies?
Stef: “Aan partijen die jarenlang te lui zijn geweest om serieus aandacht aan soevereiniteit en privacy te besteden, nu zien dat ze mogelijk business verliezen en ineens zogenaamd voor soevereiniteit zijn. Ze zetten een Europese vlag op de website, claimen compliance en nemen intussen een loopje met hun klanten. Want als je zelf even hun dienst bekijkt dan blijkt dat kritische delen van hun dienst gewoon op Amerikaanse clouds en Amerikaanse software draaien, juist die onderdelen waarin persoonsgegevens van kijkers worden verzameld en waar hun klantgegevens in staan. Dat het datacenter in de EU staat, verandert daar niets aan: de jurisdictie volgt de leverancier, niet de locatie van de servers. Dat is niet genoeg, en dat weten ze. Klanten misleiden op een onderwerp dat over hun eigen data en continuïteit gaat, daar heb ik moeite mee. Niet alleen omdat wij wel fundamenteel investeren in compliance, maar ook omdat ze daarmee het hogere doel in de weg zitten, namelijk de afhankelijkheid van hun klanten verminderen, en de privacy van de kijkers waarborgen. Dat is te opportunistisch en schadelijk. We noemen dit soevereiniteits-washing, en partijen doen ook aan greenwashing, en aan privacywashing. Daarom doen wij benchmarks, delen harde meetbare feiten, soms achter de schermen en soms publiekelijk, en voeden de markt ook op met kennis en de goede vragen leren stellen. Wij willen het goede voorbeeld zijn als partij die niet alleen de streaming techniek op hoog niveau heeft, maar ook het goede wil doen voor onze klanten, de kijkers en de planeet.”
Wat is jullie advies aan organisaties die nu een keuze moeten maken?
Stef: “Ten eerste, zorg dat de organisatie van RvC tot de werkvloer doordrongen is van de risico’s en de noodzaak. Laat inkopers doorvragen. Vraag zelf ook door en laat partijen met bewijs komen. Niet met een marketingpagina, maar met een ingevulde soevereiniteitsassessment met bewijzen, een lijst van alle sub-processors, een eerlijk antwoord op de vraag waar de data en AI-verwerking plaatsvindt, een uitleg van hoe analytics wordt gemeten, en een aantoonbare exit-strategie voor je data. Wie dat niet kan leveren, is geen betrouwbare partner. Jet-Stream en StreamZilla hebben dat allemaal klaarliggen. We hebben er zeven jaar aan gewerkt, dus wij hebben er geen probleem mee om het op tafel te leggen.”
En verder
Wat komt er na de lancering?
Heino: “We starten voor StreamZilla met een besloten bèta met een beperkt aantal genodigde klanten als testers, en werken naar algemene beschikbaarheid in het eerste kwartaal van 2027. Wie mee wil doen kan zich melden via streamzilla.eu.”
Stef: “In 1994 dachten mensen dat streaming een speeltje was en in 2019 dachten mensen dat soevereiniteit een hobby was. Wij zijn eraan gewend dat de markt een paar jaar later aansluit. Dit keer hebben we een voorsprong van zeven jaar en een platform dat het bewijst. En zoals altijd pionieren we lekker door en zit er nog veel meer in de pijplijn.”
StreamZilla is een spinout van Jet-Stream, Groningen. Meer informatie: streamzilla.eu en jet-stream.com.
